Preek van zondag 14 augustus 2022 Preek van zondag 14 augustus 2022
Kom tot een vergelijk!
 
“Ja maar pa, wij zijn niet gek. Wij willen ook niet ziek worden. Wij zijn heus wel voorzichtig. Wij testen en dan spreken we af.”
“Ik wil het gewoon niet hebben. Je weet dat ik werk met mensen met een kwetsbare gezondheid. Een besmetting en de hele afdeling kan in quarantaine. Mijn medewerkers melden zich massaal ziek. Als ik ook nog thuis moet blijven dan is de druk op de zorg die we moeten leveren te groot. Het kan gewoon niet.”
“Pa, mijn vrienden en ik zijn voorzichtig. Ja, we mogen maar met vier mensen afspreken. Nou, dan wordt het wat later dan de avondklok. Maar ik word gewoon gek hier op mijn kamer, constant achter het scherm. Ik heb die leraar en mijn nieuwe klasgenoten nog amper in het echt gezien. Ik moet gewoon stoom afblazen met mijn vrienden. Snap dat dan!”
“Ik snap dat het moeilijk is, maar het kan gewoon niet. Als corona hier in huis komt dan is het leed niet te overzien.”
“Jij met je leed. Snap dan.. ik wil gewoon léven.”
“Leven? Léven? Denk je dat die cliënten op de afdelingen waar ík verantwoordelijk voor ben niet willen léven? Je hebt de persconferentie gehoord. Binnen gezinnen mogen we bij elkaar blijven en er is een avondklok. Regels zijn regels, en wij houden ons eraan. Klaar!”

Gemeente van Jezus Christus, dit fictieve gesprek heeft op soort gelijke wijze plaats gevonden in menig huishouden met tieners in Nederland. Verzorgers van kwetsbare doelgroepen kwamen tussen de belangen van hun kinderen en de belangen van hun cliënten te staan. Binnen de muren van huizen kon het met restricties aardig knallen binnen gezinnen. De meeste mensen waren wel overtuigd van de noodzaak tot maatregelen om de verspreiding van het coronavirus in te dammen, maar er werd veel gevraagd van jonge mensen die de wereld nog moesten ontdekken, kwetsbare mensen wier wereld steeds kleiner werd, nou ja… ik denk dat wij allemaal, nog niet zo heel lang geleden, in meer of mindere mate offers tijdens de coronacrisis hebben moeten brengen.

De evangelist Lucas weet ook van offers in tijden van crisis. Jezus wordt gekweld tijdens de lange aanloop naar wat Hij een doop noemt. Zijn leerlingen krijgen te horen dat Hem volgen grote offers zal vragen. Tot in gezinnen toe zal verdeeldheid ontstaan. Vaders komen tegenover zoons te staan, moeders tegenover dochters en schoonmoeders tegenover schoondochters. Maar ook de mensen in de menigte, die gekomen is om naar Zijn woorden te luisteren, worden wakker geschrokken. Huichelaars! Nu Hij de aandacht heeft, kan Hij hun opdracht verduidelijken. Probeer zelf het juiste te doen. En meteen een voorbeeld. Probeer met je tegenstander tot een vergelijk te komen.

Huichelaars! Het is nogal wat. Zo willen veel mensen Jezus eigenlijk niet kennen, en ik deel dat gevoel. Dat Jezus de religieuze kopstukken uit Zijn tijd uitschold gaat er prima in. Maar hier spreekt hij een menigte toe, die nota bene zich verzameld heeft om Zijn woorden te horen. De online versie van de Naardense Bijbel spreekt van oordeeloompjes in plaats van huichelaars. De oordeeloom weet het beter. U kent hem wel. Hij die het allemaal zo goed weet op verjaardagsfeestjes en een snelle oplossing voor alle problemen heeft. Hij die dan ook niet naar een ander luistert, en de ander ook niet echt ziet. Het is een gek woord, oordeeloompjes, maar het laat zien dat de huichelarij van de menigte van een andere orde is dan die van de aardse en de religieuze macht.

Jullie zijn goed in lokale voorspellingen. Wolken vanaf de Middellandse Zee betekent regen. Wind uit het hete en stoffige Negevgebied betekent broeierig weer. Je bereidt je voor op de omstandigheden die komen gaan. Waarom bereid je je niet voor op crisis die komen gaat? Waarom kunnen jullie de tijd niet duiden? De Romeinen bezetten het Heilige Land. Herodes onderdrukt het volk om zijn grote projecten te financieren. De farizeeën eisen een intensieve naleving van de Joodse wetten om Israël te zuiveren. Regels zijn regels, maar waar is de liefde verweet Jezus hen in het vorige hoofdstuk. En in het godsdienstige leven blijken de verschillende joodse groeperingen hopeloos verdeeld. Waarom bepalen jullie niet uit jezelf wat juist is. En hij vertelt heel pragmatisch hoe ze daarmee kunnen beginnen.

Probeer een conflict op te lossen op weg naar een hoge autoriteit. Dit kon gehoord worden als een waarschuwing in de context van de eindtijd. Het is een oproep tot verzoening voor het komende oordeel. Maar, en zo kennen we Jezus weer, het is ook een waarschuwing waarbij Hij het beste met de mensen in de menigte voor heeft. Het Romeinse Rijk kende een tijd van relatieve vrede en om die vrede te bewaren voerden de keizers met een superieur leger pragmatische politiek. Onrust werd in de kiem gesmoord. De evangelist Lucas was hoogstwaarschijnlijk bekend met de Joodse opstand tegen het Romeinse Rijk. Rome viel binnen met zestigduizend legioensoldaten, met officieren, magistraten en rechters in hun gevolg. Israël moest met de vernietiging van de Tempel tot de laatste cent betalen. Lucas kende de desastreuze gevolgen van conflicten met Rome.

Tegenover de Romeinse overwinningsverhalen die gepaard gaan met dood en vernietiging, verspreid Lucas, als evangelist, een goede boodschap van leven. Hij vertelt een verhaal van overwinning op de dood. Daar hoort een waarschuwing tegen destructief gedrag bij. Bepaal uit jezelf het juiste, het goede, het rechtvaardige en los je conflicten onderling op, want het Romeinse gezag kent geen genade. Het gezag plaatst je in de gevangenis. Daar zul je niet vrij kunnen leven.

Afgelopen week hield ik een preekvoorbereiding met een aantal gemeenteleden. We raakten geïrriteerd door te tekst. We voelden ons aangesproken. Kregen misschien ook een spiegel voorgehouden. Het bleek een schurende en moeilijke tekst. Langzaam maar zeker lukte het ons om een vertaalslag te maken naar onze eigen levens. Wij herkenden de crises en de polarisatie van onze tijd. Wij herkenden ook misschien een paar leugenachtige profeten die hun eigen verzinsels verkondigen. Mensen die afleiden van het verhaal van een op leven gerichte God.

Maar we voelden ons ook machteloos. We kwamen tot de conclusie dat wij hier niet de oorlog in Oekraïne kunnen oplossen. Dat wij niet de vluchtelingencrisis, de toeslagentreurnis, de stikstofcrisis of de opwarming van de aarde in ons eentje, of zelfs in een kleine groep, kunnen laten verdwijnen.
Maar wat dan wel?
We hebben kunnen zien dat destructieve crises van alle tijden zijn. Maar binnen die context van crises hebben volgelingen van Christus al eeuwenlang een roeping gehoord om, in het klein, iets te laten zien van hoe het ook kan. Hoe het beter kan. Bijvoorbeeld, door tot een vergelijk te komen met een tegenstander en bewust te zijn van de oordeeloom in ons. Tot een vergelijk te komen begint namelijk bij de ander. Het is een gerichtheid op de ander.

Het kan soms een kleine moeite zijn. Het kan een grote inspanning vergen. Het kan zelfs ronduit onmogelijk zijn. Soms is ons iets aangedaan en soms zijn we de dader. We kunnen gevangen raken door gevoelens van angst, schuld, schaamte, verantwoordelijkheid of machteloosheid. In het komen tot een vergelijk, in het omgaan met conflicten, hebben we vaak eerst onszelf te overwinnen voordat we open kunnen staan voor de ander. Ik zal niet beweren dat een oproep van Jezus iets eenvoudigs is. Maar wanneer dat wel lukt  kan er wel een bevrijdende werking vanuit gaan. Er kan letterlijk een last van onze schouders vallen. Ja, gemeente, in de waarschuwing van Jezus horen we een bevrijdende oproep om deelgenoot te worden van het verhaal dat tot leven leidt. Een verhaal waarin de hoop op een overwinning van de zachte krachten, zoals de dichter Henriëtte Roland Holst dat zo mooi heeft verwoord, centraal staan.

De zachte krachten zullen zeker winnen
in ’t eind -- dit hoor ik als een innig fluistren
in mij: zoo ’t zweeg zou alle licht verduistren
alle warmte zou verstarren van binnen.


De machten die de liefde nog omkluistren
zal zij, allengs voortschrijdend, overwinnen,
dan kan de groote zaligheid beginnen
die w’als onze harten aandachtig luistren

in alle teederheden ruischen hooren
als in kleine schelpen de groote zee.

Liefde is de zin van ’t leven der planeten

en mensche’ en diere’. Er is niets wat kan storen
’t stijgen tot haar. Dit is het zeekre weten


Aan de oproep om te komen tot een vergelijk kunnen we overal gehoor aan geven. We hebben misschien familieleden met wie we van mening verschillen. Wellicht zijn er collega’s met een andere kijk op de bedrijfsvoering, of een buur die een ander mening is toegedaan over van wie de boom nou eigenlijk is. In de zorg zullen de belangen van personeel, cliënten en familie op elkaar afgestemd moeten worden. En in de crises die puberteit en midlifecrisis heten zullen de tiener en de ouder zich elke dag opnieuw weer tot elkaar dienen te verhouden. Nee gemeente, het is niet makkelijk waar Jezus de menigte toe oproept. Maar de bevrijdende werking die het komen tot een vergelijk met zich meebrengt, kan ervoor zorgen dat de vreugde ons naar meerdere huizen en gebouwen voert.

“Hey, jongen, heb je tijd? Ga eens even zitten.”
“Ja? Wat is er?”
“Niet zoveel eigenlijk. Ik.. eh.. ik, nou ja, ik… Die coronatijd was wel moeilijk hè. Ik was niet de makkelijkste. Ik voelde me verantwoordelijk en eerlijk gezegd was ik gewoon bang. De wet was de wet, die bracht zekerheid. Ik weet niet of ik het allemaal goed heb gedaan.”
“Ja, pa. Het was zeker lastig. Weet je, ik dacht heel veel aan mezelf in die tijd. Dat was ook niet gek, ik had eigenlijk ook alleen maar mezelf op mijn kamer. Nu gaat het beter. We deden allemaal wat we dachten dat het beste was. Ik ben blij dat ik weer gewoon naar school kan. Maar ik ben ook blij dat ik weet dat ik bij jou terecht kan. Het is goed.”
Amen

 
terug