Preek van zondag 21 april 2019 Preek van zondag 21 april 2019
Een nieuw begin
Een nieuw begin. Met dat klassieke Paasthema is hier in de Grote Kerk de afgelopen veertig dagen naar dit feest toegeleefd. Het is een thema dat buiten ook prachtig zichtbaar wordt in de natuur. Want nu de lente doorbreekt, brengen bomen en struiken, die op sterven na dood leken, toch weer een nieuw begin van leven voort. In de Bijbel is het een thema dat ons doet denken aan het oerverhaal over het allereerste begin. Aan het scheppingsverhaal waar de Bijbel mee begint en waarvan we de eerste vijf verzen hebben gelezen. Dat oude lied, dat prachtige gedicht dat in zes strofen bezingt hoe God gedurende zes dagen lang zijn creativiteit de vrije loop laat, om op de zevende zijn rust te nemen. Nog altijd is dat het ritme van onze week, tenminste, als we ons niet gek laten maken door werk of andere verplichtingen.
Bewust noem ik het een scheppingslied en geen beschrijving of verslag. Want we zijn niet naïef. Ook hier in de kerk kennen we de wetenschappelijke visie dat het leven op aarde is ontstaan in een langdurig proces van evolutie. En dat onze soort, homo sapiens, niet opeens uit de hemel kwam vallen, maar dat ook wij als mensen het product zijn van allerlei mutaties door de eeuwen heen. Dat zullen we hier niet ontkennen. Waar we echter niet in mee kunnen gaan, is de gedachte dat het allemaal een kwestie van puur toeval zou zijn. Een eindeloze opeenstapeling van willekeur waaruit toevallig iets moois als het leven op aarde en ook ons eigen bestaan is voortgekomen. Wie dat beweert, die heeft pas echt een groot geloof, las ik ooit bij een natuurkundige. Een heel groot geloof.
Hier in de kerk houden we hoog dat in dit evolutionaire proces een goddelijke hand of geest werkzaam is die telkens weer nieuwe kansen, nieuwe openingen biedt. Een soort masterbrein, wordt ook wel gezegd, dat op onnavolgbare wijze invloed uitoefent op dat evolutionaire proces. God die zijn scheppingskracht en creativiteit laat inwerken op de duistere oervloed van Genesis 1. Als schepper probeert Hij daarin telkens weer dood en verderf tegen te gaan, en nieuw leven mogelijk te maken. Wat mij betreft gaan we dus geen vals dilemma oproepen tussen schepping óf evolutie, maar gaan we uit van schepping én evolutie. Dan krijgen we oog voor de creatieve God die deze wordende wereld telkens weer nieuwe prikkels geeft en nieuwe kansen biedt. God was dus niet alleen ooit, in een ver verleden, schepper maar is dat nog altijd: schepper en herschepper. Tegen de dood en voor het veelkleurige leven. Een creatieve God, een creatieve Geest die altijd weer met ons en heel zijn schepping op zoek is naar een nieuwe opening, een nieuw begin, totdat alles voltooid en nieuw is!
Dat is voor mij ook de manier om naar Pasen te kijken. Kunnen we geloven in de creativiteit van God? Durven we erop te vertrouwen dat Hij uit de duisternis van de dood nieuw leven kan scheppen, zoals ooit uit die chaos, die oervloed van Genesis 1? Dan mogen we geloven dat ook onze dood niet zomaar het einde is, maar dat God ons kan vasthouden en herscheppen, zoals Hij dat op Pasen met Jezus heeft gedaan. En dan mag je honderd en één vragen hebben bij het wat en hoe, want opstanding is zo moeilijk voorstelbaar. Je kunt er talloze speculaties op loslaten, en dat doen mensen ook, maar die raken niet aan de kern. Want daarin gaat het om de vraag: durf je erop te vertrouwen dat God in zijn creativiteit een nieuw begin kan maken, niet alleen in dit leven maar ook door de dood heen? Dat is de kernvraag van Pasen. Trouwens, zo onvoorstelbaar is het ook weer niet, schreef iemand nog vrij recent. Want God hoeft toch alleen maar een kopie van ons DNA vast te houden, van ons unieke genetische informatiepakket, om dat te herscheppen tot iets nieuws? Geestelijk, lichamelijk? Wie zal het zeggen?
Zo biedt Pasen een bemoedigende, hoopvolle boodschap, in het groot en in het klein, voor de wereld en voor onszelf. Want ook in ons eigen leven is deze creatieve God telkens weer uit op een nieuw begin. Dat is: doodlopende paden achter je laten en nieuwe levenskansen omarmen. Net als de schepping is ons leven ‒ hoe kort ook ‒ een voortgaand proces van verandering en wording. In dat proces, beseffen we meer en meer, is God niet degene die de dingen wel even voor ons regelt. Hij zet ons niet voor voldongen feiten maar laat ons telkens nieuwe kansen en openingen zien. En dan is het aan ons om daarop in te gaan en om iets van vertrouwen, moed en creativiteit te tonen. Om die nieuwe, vaak onverwachte mogelijkheid te omarmen als een door God geboden kans. Misschien krijg je deze Paasdagen de kans je te verzoenen met iemand met wie je ruzie kreeg of van wie je vervreemd raakte. Zo’n kans  kun je zien als een uitnodiging van godswege om creatief en verzoeningsgezind mee om te gaan. Of je zit al een tijdje op dood spoor, in je relatie of je werk, en dreigt weg te zakken in moedeloosheid. Maar een vriend of vriendin biedt aan om samen dingen op een rijtje te zetten en nieuwe wegen te verkennen. Ook op die manier kan zich een nieuwe begin van godswege aandienen. Het zit vaak in hele gewone dingen, op die manier beleef je Pasen in het klein. Als een uitnodiging om zelf ook op te staan, uit wat je neerdrukt of beklemt.
Ook als kerk kunnen we verlangen naar een nieuw begin. Ik denk even aan die oude scheuring die hier door Wijk loopt, hervormd/protestants. Door een enkeling wordt die misschien nog gekoesterd, maar veruit de meesten zouden die graag willen overstijgen. Niet door weer snel bij elkaar te kruipen, wel door vaker met elkaar samen te werken, zoals afgelopen week in de gezamenlijke vespers en vieringen. Ook dat zijn openingen en mogelijkheden waarbij het, als je erop ingaat, zomaar een beetje Pasen wordt. En iets dergelijks geldt voor ons als kerk in de samenleving, ook daar hopen we nieuwe kansen te krijgen. Want er waren nogal wat mensen die meenden dat alles beter zou worden als kerk en geloof naar de achtergrond, ja het liefst helemaal zouden verdwijnen. Zij krabben zich ondertussen behoorlijk achter de oren. Want die samenleving zonder God wordt geen flowerpower feestje vol liefde , maar lijkt vooral snel te verharden en te polariseren. Terwijl eenzaamheid ondertussen meer en meer om zich heen grijpt. Nee, die christelijke gemeenschap, waarin zachte krachten worden gekoesterd als liefde, respect en omzien naar elkaar, kan blijkbaar niet zomaar gemist worden. Die zachte krachten van het evangelie konden wel eens schaarse goederen worden.
En misschien zit zoiets ook wel in veel mensen die de kerk min of meer loslieten of op het randje zitten. Dat ze toch ergens niet helemaal zonder willen, vanwege de oude verhalen, de rustgevende sfeer of de warme gemeenschap. Want die kerk zit wel vol gebreken, maar heeft ook troostend en bemoedigend verhaal in huis, van geloof, hoop en liefde, van opstanding en een nieuwe begin – een verhaal dat we niet goed kunnen missen. En een zondag zonder kerk, hoor ik regelmatig, geeft toch een onaf en onrustig gevoel. Duid dat dan niet als schuldgevoel, zou ik willen zeggen, maar zie het als een verlangen. Een verlangen dat weer opleeft. Ook op die manier is Pasen elke keer weer een uitnodiging tot een nieuw begin, een nieuwe kans om weer mee te gaan doen. Met de kerk, met God wiens liefde sterker is dan de dood. De God die het werk dat zijn hand ooit begon, niet loslaat. Met de creatieve God van Pasen, van wie Jezus onze levende getuige is. Amen



 
terug